Άρθρα

ΑΡΘΡΟ ΑΠΟΨΗ ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ :
Ζητά Εκκλησία με φωνή, ποιμένες με παρρησία, λαό με συνείδηση.
Και όσο αυτά απουσιάζουν, τόσο ο Χριστόδουλος θα επιστρέφει – όχι ως ανάμνηση, αλλά ως απαίτηση.

 

Ήταν 28 Ιανουαρίου 2008, όταν εκοιμήθη ο Χριστόδουλος και ξεκίνησε το ουράνιο ταξίδι προς υπάντηση του αγαπημένου Του Ιησού.

 

Έτσι, με αυτή τη φράση, χαράχτηκε στη συλλογική μνήμη του ελληνικού λαού η αναχώρηση ενός Αρχιεπισκόπου που δεν υπήρξε απλώς εκκλησιαστικός ηγέτης, αλλά εθνάρχης με την ουσιαστική έννοια του όρου. Σήμερα, δεκαοκτώ (18) ολόκληρα χρόνια μετά, η απουσία του δεν έχει μετατραπεί σε ιστορική ανάμνηση· παραμένει ζώσα πληγή και ταυτόχρονα ζωντανή πυξίδα.

 

Ο Χριστόδουλος δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει στη συνείδηση ενός λαού που, όσο βαθαίνει η πνευματική και αξιακή κρίση, τόσο συνειδητοποιεί τι σήμαινε να έχει στην κεφαλή της Εκκλησίας έναν ποιμένα με φωνή, θάρρος και αίσθηση ιστορικής ευθύνης. Δεν τον θυμόμαστε επειδή απουσιάζει· τον αναζητούμε επειδή λείπει.

 

Η εκλογή του το 1998 δεν ήταν μια απλή διαδοχή. Ήταν τομή. Από την πρώτη στιγμή, με τον επιβατήριο λόγο του στον κατάμεστο Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, έγινε σαφές ότι η Εκκλησία της Ελλάδος έβγαινε από έναν κύκλο σιωπής και εσωστρέφειας. Ο λόγος του ήταν ποιμαντικός αλλά και δημόσιος, εκκλησιαστικός αλλά και εθνικός, θεολογικός αλλά και βαθιά ανθρώπινος. Μιλούσε χωρίς σημειώσεις, χωρίς φόβο, χωρίς υπεκφυγές. Και γι’ αυτό ακριβώς έγινε σημείο αναφοράς.

 

Ο Χριστόδουλος άνοιξε την Εκκλησία στην κοινωνία χωρίς να την εκκοσμικεύσει. Κάλεσε τη νεολαία να πλησιάσει, όχι για να προσαρμοστεί η Εκκλησία στη μόδα της εποχής, αλλά για να συναντηθεί ο άνθρωπος με την αλήθεια της πίστης. Ζήτησε συγγνώμη από τους νέους για όσα δεν έκαναν οι μεγαλύτεροι – μια πράξη ταπείνωσης σπάνια για ηγέτη θεσμού. Και ταυτόχρονα ξεκίνησε μια βαθιά ανασυγκρότηση του εκκλησιαστικού έργου: φιλανθρωπία οργανωμένη, κοινωνική μέριμνα με δομές, λόγος θεσμικός για τη βιοηθική, στήριξη των πιο αδύναμων, παρουσία σε κάθε πληγή της κοινωνίας.

 

Δεν είναι τυχαίο ότι επί των ημερών του η Εκκλησία απέκτησε διεθνή ανθρωπιστικό ρόλο, αλλά και σύγχρονη επικοινωνιακή υποδομή. Ο Χριστόδουλος κατάλαβε νωρίς ότι ο λόγος της Εκκλησίας δεν μπορεί να μένει έξω από τον κόσμο της τεχνολογίας και του πολιτισμού. Χωρίς να αλλοιώσει το μήνυμα, αξιοποίησε τα μέσα. Και το έκανε με τρόπο που έδωσε κύρος, όχι ευτέλεια.

 

Ταυτόχρονα, δεν υπήρξε ποτέ «ουδέτερος». Στα μεγάλα ζητήματα της εποχής του στάθηκε μπροστάρης. Η υπόθεση των ταυτοτήτων δεν ήταν μια διοικητική διαφωνία· ήταν σύγκρουση για τον χαρακτήρα της χώρας, για το δικαίωμα της συλλογικής ταυτότητας, για το όριο μεταξύ κράτους και πίστης. Ο Χριστόδουλος πλήρωσε πολιτικό και προσωπικό κόστος. Στοχοποιήθηκε, λοιδορήθηκε, δαιμονοποιήθηκε. Όμως δεν υποχώρησε. Και γι’ αυτό ακριβώς εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι γέμισαν τις πλατείες: γιατί αναγνώρισαν ότι κάποιος μιλούσε και για λογαριασμό τους.

 

Το ίδιο συνέβη και στις διεθνείς εκκλησιαστικές σχέσεις. Με τόλμη αλλά και διάκριση, προχώρησε σε κινήσεις που έμοιαζαν αδιανόητες για προηγούμενες δεκαετίες. Η επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Αθήνα και η δημόσια συγγνώμη για τα δεινά του παρελθόντος δεν ήταν απλώς ένα ιστορικό στιγμιότυπο. Ήταν πράξη εκκλησιαστικής αυτοπεποίθησης. Ο Χριστόδουλος δεν φοβήθηκε τον διάλογο, γιατί δεν αμφέβαλε για την αλήθεια της Ορθοδοξίας.

 

Η ασθένειά του και η κοίμησή του άνοιξαν έναν κύκλο σιωπής και ερωτημάτων. Όχι μόνο για τον τρόπο, αλλά για το γιατί. Γιατί έφυγε τόσο νωρίς; Γιατί τη στιγμή που η χώρα έμπαινε στο κατώφλι μιας μεγάλης ιστορικής δοκιμασίας; Η Ιστορία δεν απαντά πάντα. Όμως η συγκυρία μιλά από μόνη της. Λίγο μετά, η Ελλάδα έχασε την αυτοπεποίθησή της, την κοινωνική συνοχή, τον εθνικό της βηματισμό. Και μαζί, έχασε και μια φωνή που θα μπορούσε να σταθεί ανάχωμα.

 

Δεκαοκτώ χρόνια μετά, το ερώτημα «πού είσαι Χριστόδουλε;» δεν είναι ρητορικό. Είναι κραυγή. Είναι το ερώτημα ενός λαού που βλέπει την πίστη να ιδιωτικοποιείται, τις αξίες να σχετικοποιούνται, την Εκκλησία να πιέζεται να μετατραπεί σε άφωνο φιλανθρωπικό μηχανισμό. Ο Χριστόδουλος πίστευε –και το απέδειξε– ότι η Εκκλησία οφείλει να είναι ζωντανή και ομιλούσα. Όχι κομματική, αλλά παρούσα. Όχι χειραγωγούμενη, αλλά ελεύθερη. Όχι φοβισμένη, αλλά υπεύθυνη.

 

Δεν ήταν άγιος με την τυπική έννοια. Δεν ήταν αλάνθαστος. Ήταν άνθρωπος που έταξε τον εαυτό του στον λαό και στην Εκκλησία. Γι’ αυτό και αγαπήθηκε. Γι’ αυτό και πολεμήθηκε. Και γι’ αυτό, δεκαοκτώ χρόνια μετά, παραμένει σημείο σύγκρισης που βαραίνει όσους στέκονται στη θέση του.

 

Ο Χριστόδουλος μας αγάπησε. Και η αγάπη αυτή δεν τελείωσε με την κοίμησή του. Παραμένει ευθύνη. Γιατί η μνήμη του δεν ζητά δάκρυα· ζητά συνέχεια. Ζητά Εκκλησία με φωνή, ποιμένες με παρρησία, λαό με συνείδηση. Και όσο αυτά απουσιάζουν, τόσο ο Χριστόδουλος θα επιστρέφει – όχι ως ανάμνηση, αλλά ως απαίτηση.

 

 

Γιατί ο δικός μας Χριστόδουλος δεν ήταν του κόσμου τούτου. Και γι’ αυτό έφυγε νωρίς. Και γι’ αυτό μας λείπει. Και γι’ αυτό δεν θα ξεχαστεί ποτέ.