Διάφορα

 

ΑΘΗΝΑ

ΑΝΟΙΞΗ 2026

WORK IN PROGRESS

Η ιστορία αυτή δεν έχει τελειώσει

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ – ΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΤΟ ΑΥΡΙΟ

Πρόλογος Γιατί προκύπτει τώρα η ανάγκη αυτού του βιβλίου

(7 χρόνια Μητσοτακικής Πρωθυπουργίας / 10 Προεδρίας της ΝΔ)

Τί είναι: πολιτικό ιστορικό κείμενο αναφοράς

Τί δεν είναι: Πλήρης ιστορική μελέτη

Εισαγωγή: Η δομή του βιβλίου

Ενότητα Α’

Κεφ. 1ο Η ιδρυτική Διακήρυξη της ΝΔ οι αρχές του Ριζοσπαστικού Φιλελευθερισμού. Γιατί ριζοσπαστικός; Πάντα επίκαιρη κάθε λέξη

Κεφ. 2ο Αρχές και αξίες διαχρονικές

Κεφ. 3ο Η ηγετική ομάδα της Μεταπολίτευσης. Οι πραγματικοί «Άριστοι»

 Κεφ. 4ο Διακυβέρνηση Καραμανλή: Η αποτελεσματικότητα στην πράξη

Κεφ. 5ο Το σκιώδες think-tank του Εθνάρχη. Οι σοφοί της εποχής

Κεφ. 6ο Το ΚΠΕΕ: το 1ο φιλελεύθερο think-tank

Κεφ. 7ο Γιατί ο «Καραμανλισμός» έβγαλε ρίζες στην κοινωνία

- Διαχρονικότητα

- (Ε.Σ-ΕΡΕ-ΝΔ)

- Λαϊκότητα

- Κοινωνική ευαισθησία

ΕΝΟΤΗΤΑ Β’

Κεφ. 9ο Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής Πρόεδρος και οι «επίγονοι»

Κεφ. 10ο Οι Αρχηγοί μετά τον Καραμανλή και μέχρι τον Καραμανλή (Γ. Ράλλης, Ευαγ. Αβέρωφ, Κ. Μητσοτάκης, Μ. Έβερτ) μη όλοι πιστοί

 10α. Ο Γ. Ράλλης

 10β. Ο Ευαγ. Αβέρωφ

 10γ. Ο Κ. Μητσοτάκης

10δ. Ο Μ. Έβερτ

Κεφ. 11ο Όλοι μαζί – ο Αρχηγός και η Ομάδα – Σημαντικές προσωπικότητες των δεκαετιών ’80-‘90

Κεφ. 12ο Ο Καραμανλισμός μέσα από τα συνέδρια της Παράταξης. Ιδεολογική συνέχεια και περιοδικές ασυνέχειες

Κεφ. 13ο Έννοιες Κλειδιά: Επικοινωνία – Συνθήματα

       Λέξεις Κλειδιά: Πώς ο Καραμανλισμός περνούσε στον κόσμο

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ’

Κεφ. 14ο Ο Κώστας Καραμανλής

Κεφ. 15ο Η ακμή της σύγχρονης Ελλάδας # Ολυμπιακοί Αγώνες, EURO, 28.800 ΚΚΑΕΠ

Κεφ. 16ο Η διαχρονική μάχη με τους Νταβατζήδες για την τιμή της Πολιτικής

Κεφ. 17ο Παρακαταθήκη με διάρκεια

ΕΝΟΤΗΤΑ Δ’

Κεφ. 18ο Ο Αντώνης Σαμαράς

Κεφ. 19ο Η διάσωση της Ελλάδας

Κεφ. 20ο Μαθήματα Management και Ανθεκτικότητας

Κεφ. 21ο Η αντιπαράθεση με τον διεθνή παράγοντα

ΕΝΟΤΗΤΑ Ε’

Κεφ. 22ο Η μεταβατική ηγεσία Β. Μεϊμαράκη

Κεφ. 23ο Η διπλή εκλογική αλλοίωση όχι της κούρσας ηγεσία, αλλά και της ψυχής της Παράταξης

ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤ’

Κεφ. 24ο Πρόεδρος με εισοδισμό

Κεφ. 25ο Οι κρίσιμες πρώτες αποφάσεις

Κεφ. 26ο Νόθευση παντού – Εισοδισμός – Νεοσημιτισμός

Κεφ. 27ο Η Μαύρη 7ετία του Νέο Μητσοτακισμού

Κεφ. 28ο Woke Agenda

Κεφ. 29ο Το «μπάζωμα» της ιδεολογικής μας Παρακαταθήκης

Κεφ. 30ο Επιτελικό Κράτος ή Ελλάδα ΑΕ – Σκάνδαλα – Σκάνδαλα – Σκάνδαλα

ΕΝΟΤΗΤΑ Ζ’

Κεφ. 31ο Ο Καραμανλισμός σήμερα κινδυνεύει. Το γιατί (;)

Κεφ. 32ο Τί συμβαίνει διεθνώς. Ποιες τάσεις δεν ακολουθεί η παράταξη. Ποιες αξίες νοθεύει

Κεφ. 33ο Ο ΝΕΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΙΣΜΟΣ All time Classic. Η συνταγή για το μέλλον

Κεφ. 34ο Κυβέρνηση ξανά με όραμα για το 2050!

ΕΝΟΤΗΤΑ Η’

Κεφ. 35ο Νέες Τεχνολογίες – Νέες Προσαρμογές

Κεφ. 36ο Το κόμμα του Καλού

Κεφ. 37ο Το κύμα των αλλαγών

IV. Συμπεράσματα

 Επίλογος

V. -Πηγές – Παραπομπές

 - Πίνακες (φωτογραφικό αρχείο, εκλογικά αποτελέσματα)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Γιατί τώρα; Γιατί αυτό το βιβλίο; Γιατί εμείς;

Επτά χρόνια Μητσοτακισμού. Επτά χρόνια κυβέρνησης που φοράει το σήμα της ΝΔ όπως κάποιος φοράει κληρονομημένο παλτό –χωρίς να ξέρει από ποιο το κληρονόμησε, χωρίς να νοιάζεται που χωράει. Και εγώ κάθομαι απέναντι σε αυτό το θέαμα και αναρωτιέμαι:

Πού πήγε ο Καραμανλισμός;

Πότε χάθηκε;

Τον έθαψαν ή τον κλέψανε;

Αυτό το βιβλίο δεν είναι νοσταλγία. Δεν είμαι γέρος που κλαίει για τα παλιά. Είναι μία διαπίστωση. Μια ψυχρή, σκληρή, ενοχλητική διαπίστωση: ότι η μεγαλύτερη πολιτική παράδοση της μεταπολιτευτικής Ελλάδας εκκενώνεται από νόημα μπροστά στα μάτια μας. Και εμείς κάνουμε τα στραβά μάτια.

Δεν κάνω πια στραβά μάτια. Αυτό το βιβλίο είναι η ρεβάνς μου απέναντι στην αμνησία. Είναι η υπενθύμιση σε όσους ξέχασαν –και η εισαγωγή σε όσους δεν πρόλαβαν να μάθουν.

Το χρωστώ στον Καραμανλή. Στον Κωνσταντίνο. Τον Εθνάρχη. Στον άνθρωπο που έχτισε αυτή τη Χώρα με τα χέρια του.

Στον Κώστα, τον Πρόεδρο της Καρδιάς μου.

Στον άνθρωπο που μου έδωσε την ευκαιρία με την εμπιστοσύνη του να γίνω ένας στρατιώτης της Γαλάζιας Παράταξης, ένα μέλος της γαλάζιας οικογένειας που είχε σπίτι/έδρα (και έχει) το νεοκλασσικό της Ρηγίλλης 18.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τι είναι και τι δεν είναι αυτό το Βιβλίο

Τι κρατάτε στα χέρια σας – και τι δεν είναι αυτό που νομίζετε

Ας το πούμε κατευθείαν αυτό δεν είναι ακαδημαϊκή πραγματεία. Δεν θα βρείτε εδώ υποσημειώσεις σε δεκαπέντε γλώσσες και παραπομπές σε γερμανούς καθηγητές που κανείς δεν διαβάζει (παρότι θα πρέπει ακόμη και αν διαρκεί. Δεν έγραψα αυτό το βιβλίο για να αρέσω σε κριτικές επιτροπές. Ούτε βέβαια σε «ενσωματωμένους δημοσιογραφίσκους του συστήματος και πληρωμένους δημοσιολογούντες του καθεστώτος.

Έγραψα για να μιλήσω σε ανθρώπους που ψηφίζουν –ή έπαψαν να ψηφίζουν. Για ανθρώπους που αισθάνονται ότι κάτι έχει χαθεί στη δεξιά παράταξη αλλά δεν μπορούν να το ονοματίσουν. Για νέους που ακούν Καραμανλής και σκέφτονται -ηλικιωμένο ευθυτενή και καλοραμμένο gentleman- σε ασπρόμαυρη φωτογραφία- χωρίς να γνωρίζουν ότι αυτός ο Γέρος της Μεταπολίτευσης έχτισε τη χώρα που ζουν.

Τί είναι λοιπόν αυτό το βιβλίο; Είναι ανακριτικό κείμενο. Ανακρίνω την ιστορία. Ανακρίνω τα κόμματα. Ανακρίνω τους ηγέτες. Ανακρίνω κυρίως εμάς τους ίδιους –γιατί επιτρέψαμε μια μεγάλη παράδοση να νοθεύεται, να συρρικνώνεται, να γίνεται brand χωρίς περιεχόμενο. Είναι ταυτόχρονα οδοδείκτης, πυξίδα, GPS αν είστε πιο μοντέρνοι για το μέλλον.
Ο οδηγός επιβίωσης στην εποχή του χάους, όχι μόνο στη γεωπολιτική αρένα, αλλά και στη μοντέρνα νεοελληνική πολιτική - κοινωνική ζούγκλα.

Άρα ο πρώτος χρονικός άξονας αφορά την ιστορία μας, την πορεία μας, και γιατί να φοβόμαστε τη λέξη; Το παρελθόν μας. Ο δεύτερος είναι το παρόν. Ο αποτυπωτής, ο ερμηνευτής. Ερμηνεύω την 7ετία του νέου Μητσοτακισμού με τα κακά της. (Δεν υπάρχουν και πολλά «καλά» παρεκτός των εκλογικών νικών που όμως οδήγησαν σε αύξηση της αλαζονείας και περισσότερα στρατηγικά και ιστορικά λάθη.

Δέκα οκτώ ενότητες. 20+20 κεφάλαια. Μερικές χιλιάδες λέξεις. Αλλά στο τέλος, το ερώτημα είναι ένα: θέλουμε ή δεν θέλουμε Καραμανλισμό; Και αν τον θέλουμε, πού είναι; Ποιος είναι και αν κινδυνεύει να εκλείψει, πότε και πώς θα επανεμφανιστεί;

Η ιδρυτική διακήρυξη της Νέας Δημοκρατίας

Το μέγα θέμα της εποχής μας είναι η δημοκρατία. Όλοι μιλούν περί δημοκρατίας, ολίγοι όμως την καταλαβαίνουν˙ και ολιγότεροι έχουν τη θέληση και την ικανότητα να την εφαρμόζουν.

Από τις 140 χώρες που υπάρχουν στο κόσμο, μόνον 19 έχουν πραγματική δημοκρατία. Τούτο σημαίνει ότι αυτό το θαυμάσιο και ευαίσθητο πολίτευμα είναι δύσκολο στην εφαρμογή του. Και προϋποθέτει ειδικές συνθήκες, χωρίς τις οποίες δεν ημπορεί να ανθίσει και να καρποφορήσει.

Δημοκρατία θα ήθελαν να έχουν όλοι οι λαοί. Αλλά δεν την έχουν παρά μόνο εκείνοι που, εκτός από την συνειδητοποίηση των προτερημάτων της, σέβονται και τους όρους της λειτουργίας της.

Η Νεωτέρα Ελλάς υιοθέτησε την δημοκρατία ως σύστημα διακυβερνήσεως. Και ήτο φυσικόν, αφού γεννήθηκε στον τόπο μας. Ελειτούργησε όμως ατελώς και παρουσίασε συχνές και μακρές διαλείψεις. Αλλεπάλληλα υπήρξαν τα κινήματα, οι επαναστάσεις, οι δικτατορίες, οι μεταπολιτεύσεις, οι εμφύλιοι πόλεμοι. Αντιθέτως ολίγες και βραχείες υπήρξαν αι περίοδοι της δημοκρατικής διακυβερνήσεως της χώρας - φωτεινά διαλείμματα στην ταραγμένη ιστορία της συγχρόνου Ελλάδος.

Αν δεν ελειτούργησε ομαλά η δημοκρατία στην Ελλάδα, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έλειψαν ή δεν μπόρεσαν να δημιουργηθούν οι όροι της υπάρξεώς της. Οι όροι Δε αυτοί είναι το ήπιο πολιτικό κλίμα, τα ήμερα πολιτικά ήθη και θεσμοί που να προσαρμώζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου μας.

Οι Έλληνες έχουν την γεύση όλων των πολιτικών καταστάσεων. Γεύση τόσο πικρή, που να μη συγχωρεί καινούργια σφάλματα και πλάνες. Ήδη εισερχόμεθα σε νέα περίοδο της εθνικής μας ζωής. Και οφείλουμε, με την πείρα του παρελθόντος, να δημιουργήσουμε τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να αποκτήσωμε, επί τέλους, μίαν υγιά και βιώσιμη δημοκρατία.

Αν δεν αξιοποιήσωμε τώρα την μοναδική αυτήν ευκαιρία, ματαίως θα αναζητούμε άλλη στο μέλλον. Η πρώτη πάντως φάσις δικαιολογεί αισιοδοξία.

Εγγίζει, πράγματι, τα όρια του πολιτικού θαύματος αυτό που με την συμπαράσταση του λαού συνέβη στην Ελλάδα, μέσα στους δύο τελευταίους μήνες. Διότι η μετάβαση από την δικτατορία στην ελευθερία έγινε με τρόπον ανώδυνο, ενώ πολλοί ανέμεναν ότι θα γίνη με τρόπον αιματηρό, με αδελφοκτόνο σπαραγμό. Πολλοί επίσης επίστευαν ότι θα ήταν βραδεία και οδυνηρά η αποδιοργάνωση του μηχανισμού της τυραννίας και η διαδικασία για την επάνοδο στην δημοκρατία. Και όμως και αυτό έγινε μέσα στους δύο αυτούς μήνες.

Το σπουδαίο όμως αυτό έργο, που συνετελέσθη ταχύτατα και μεθοδικά, δεν σημαίνει ότι έλυσε κατά κάποιο τρόπον ασφαλή και μόνιμο το πρόβλημα της ελληνικής δημοκρατίας. Κίνδυνοι υπάρχουν πάντοτε. Και θα απαιτηθή η επαγρύπνησις αλλά και η συσπείρωσις του λαού σε ισχυρούς πολιτικούς σχηματισμούς, ικανούς να προστατεύσουν την δημοκρατία, όχι μόνον από τον κομμουνισμό και φασισμό, αλλά και από τα αίτια που προκάλεσαν στο παρελθόν την πτώση της.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον εθνικό σκοπό εθεώρησα καθήκον μου να δημιουργήσω μιαν ευρεία και ζωντανή πολιτική παράταξη - την Νέα Δημοκρατία.

Η Νέα Δημοκρατία στηρίζεται στη διαπίστωση - πικρά βιωμένη από τους παλαιότερους και έντονα αισθητή από τους νεώτερους - ότι μια καινούργια πολιτική ζωή είναι αναγκαία για την επιβίωση, την πρόοδο και την ευτυχία της Ελλάδος. Έχει για βάση την πείρα του παρελθόντος και σαν όραμα ένα καλύτερο και ασφαλέστερο μέλλον.

Η παράταξις της Νέας Δημοκρατίας συγκροτείται από έμπειρες και υγιείς, αλλά και από νέες προοδευτικές και ριζοσπαστικές πολιτικές δυνάμεις συντονισμένες στον ίδιο σκοπό: Να κάμουν στην Ελλάδα πράξη την επωνυμία της παρατάξεως - να δώσουν στη χώρα μια νέα δημοκρατία.

Νέα Δημοκρατία είναι η πολιτική παράταξις του ταυτίζει το Έθνος με τον Λαόν, την Πατρίδα με τους Ανθρώπους της, την Πολιτεία με τους Πολίτες της, την Εθνική Ανεξαρτησία με την Λαϊκή Κυριαρχία, την Πρόοδο με το Κοινό Αγαθό, την Πολιτική Ελευθερία με την Έννομη Τάξη και την Κοινωνική Δικαιοσύνη.

Νέα Δημοκρατία είναι το σύστημα με το οποίο οι ολιγώτεροι και οι επώνυμοι καθοδηγούν αντί να καταδημαγωγούν, εκπροσωπούν αντί να καταδυναστεύουν - και σε τελική ανάλυση υπηρετούν - και περισσότερους και ανωνύμους.

Νέα Δημοκρατία είναι η κίνηση που επιλέγει και συντηρεί από την παράδοση μόνον όσα ο χρόνος απέδειξε σωστά και χρήσιμα. Και προχωρεί διαρκώς με μεγάλα, τολμηρά αλλά και ασφαλή βήματα στις νέες διαρκώς εξελισσόμενες συνθήκες.

Νέα Δημοκρατία είναι η πολιτική παράταξις που αγνοεί τις διενέξεις και τους διχασμούς του παρελθόντος - που τόσα δεινά επεσώρευσαν στον τόπο μας - και προσανατολίζεται στα ευρύτερα δυνατά σχήματα εθνικής ενότητος.

Η παράταξις της Νέας Δημοκρατίας ζητεί για την πραγματοποίηση των σκοπών της την συνεργασία του ελληνικού λαού και ιδιαίτερα της νέας γενιάς.

Και υπόσχεται:

-Ότι θα υπηρετεί πάντα και μόνο τα αληθινά συμφέροντα του έθνους, που βρίσκονται πέρα και πάνω από τις παραπλανητικές ετικέτες της Δεξιάς, του Κέντρου και της Αριστεράς.

-Ότι θα θεωρεί πάντα όλους τους Έλληνες όχι μόνο ίσους απέναντι των νόμων, αλλά και με ίσα δικαιώματα απέναντι των βιωτικών ευκαιριών και των δυνατοτήτων που διανοίγει ο πολιτικός, οικονομικός και κοινωνικός βίος.

-Ότι θα αφιερώσει όλες τις δυνάμεις - την πείρα, τις γνώσεις και τον ενθουσιασμό των παλαιότερων και των νεωτέρων στελεχών - για την ταχύρρυθμη ανάπτυξη της Ελλάδος σε όλους τους τομείς.

-Ότι η ελεύθερη οικονομία στην οποία πιστεύει η Νέα Δημοκρατία δεν ημπορεί να αποκλείσει την διεύρυνση του οικονομικού τομέως τον οποίο ελέγχει το κράτος. Και η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν ημπορεί να βρει την δικαίωσή της χωρίς παράλληλη συμμετοχή των ευρυτέρων λαϊκών τάξεων στην κατανομή του εθνικού προϊόντος. Κάθε πολίτης της χώρας αυτής πρέπει να γίνει εργάτης μαζί και νομεύς της οικονομικής ευημερίας και να αισθάνεται ήσυχος για το μέλλον του και για το μέλλον των παιδιών του.

-Ότι θα ανανεώνεται διαρκώς από τις νέες δυνάμεις της χώρας, τις οποίες θεωρεί πάντα προνομιούχες, γιατί εμφανίζουν αμεσώτερα τον παλμό της εποχής μας.

-Ότι θα επενδύσει όχι μόνον από το περίσσευμα αλλά και από το υστέρημα του εθνικού πλούτου στην παιδεία, την επιμόρφωση και την επιστημονική έρευνα, γιατί πιστεύει ότι οι πνευματικές και πολιτιστικές αξίες είναι αυτές που προσδιορίζουν μονιμώτερα την μοίρα του Ελληνικού Έθνους.

-Ότι δεν θα φεισθεί κόπων και θυσιών για να καταστήσει την Ελλάδα ισχυρή και απρόσβλητη. Με εκσυγχρονισμένες τις Ένοπλες Δυνάμεις η ανεξαρτησία της Ελλάδος θα κατοχυρωθεί. Και θα είναι σεβαστή από όλους, χωρίς την ανάγκη άλλων προστατών εκτός από τους συλλογικούς οργανισμούς στους οποίους θα μετέχει με την ελεύθερη βούλησή της και σύμφωνα με τα πάγια συμφέροντα του Ελληνισμού, στα οποία περιλαμβάνεται και η μοίρα της Κύπρου.

-Ότι θα αγωνισθεί για την πλήρη και καθολική κατοχύρωση της λαϊκής κυριαρχίας και ότι θα επιδιώξει προς τούτο την προσαρμογή του πολιτεύματος προς τις συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητος.

Η Νέα Δημοκρατία πιστεύει ότι η Ελλάς όχι μόνο δικαιούται αλλά και ημπορεί να εξασφαλίσει την εξέχουσα θέση και την ευτυχία του λαού της μέσα στην Ευρώπη όπου ανήκει, αν επιστρατεύσει όλες τις ικανότητες και αν αξιοποίηση όλες τις αρετές του λαού της.

Ανεξάρτητα από το μέγεθος της. Η Ελλάς με την πνευματική κληρονομιά της, την ακτινοβολία του Ελληνισμού, αλλά και την ζωντάνια του λαού της ημπορεί να συμβάλει πολιτικά, ηθικά και πολιτιστικά στην πραγματοποίηση της ιδέας μιας ενωμένης Ευρώπης.

Βασική όμως προϋπόθεσις για όλα αυτά είναι η θεμελίωσις στον τόπο μας της αληθινής και συγχρόνου δημοκρατίας. Σ’ αυτήν αφιερώνεται, ολόκληρη και ομόθυμη, η μεγάλη παράταξις της Νέας Δημοκρατίας.

Καλώ όλους εκείνους που συμμερίζονται την αγωνία και τις ελπίδες μου για το μέλλον, όλους εκείνους που διακαίονται από το πόθο μιας πολιτικής αναγεννήσεως, να συστρατευθούν μαζί μας. Και απευθυνόμενος ιδιαίτερα προς τους νέους, τους καλώ να αποτελέσουν την πρωτοπορία σε αυτήν την εξόρμηση της εθνικής δημιουργίας. Για μια υπερήφανη και ευτυχισμένη Ελλάδα!

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ

Κεφάλαιο 1: Ο Ριζοσπαστικός Φιλελευθερισμός – Αδικημένη ή επί τούτου Ξεχασμένη Έννοια

Θα σας πω κάτι που δεν το λέει κανείς: ο Καραμανλισμός δεν ήταν φιλελευθερισμός με την έννοια που χρησιμοποιεί σήμερα τη λέξη η Λέσχη Αθηνών. Δεν ήταν η ιδεολογία της Πλατείας Συντάγματος, των ΔΝΤ-ικών συνταγών, των Davos και των PowerPoint για «ανταγωνιστικότητα.

Ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός που εννοούσε ο Καραμανλής είχε μέσα του κάτι που σήμερα ακούγεται επαναστατικό: τη λέξη «δικαιοσύνη». Η αγορά – ναι. Η ελεύθερη επιχειρηματικότητα- ναι. Αλλά το κράτος ως φρουρός του αδύνατου. Αλλά η ανάπτυξη ως εργαλείο κοινωνικής ανέλιξης, όχι ως σκοπός καθεαυτός.

Ήταν ριζοσπαστικός γιατί τολμούσε. Τολμούσε να σπάσει τις παλιές δομές –τον τσιφλικαδισμό, τις παρακρατικες δομές, πελατειακό μεσαίωνα που κληρονόμησε η μεταμφυλιοπολεμικλη Ελλάδα. Ποιος το λέει αυτό σήμερα; Ποιος στη ΝΔ του 2026 έχει τόλμη να σπάσει κάτι.

Σας δίνω την απάντηση: κανείς! Και αυτό είναι το πρώτο έγκλημα εναντίον της παράδοσης.

Κεφάλαιο 2: Οι Αρχές και οι Αξίες μας – δεν είναι «μόνο Λόγια» βρε Παιδιά…

Μου έχουν πει πολλές φορές «Γραμματέα, με τις αρχές δεν κυβερνάς. Κυβερνάς με σχέδια, με αριθμούς, με “management”. Και κάθε φορά απαντώ το ίδιο: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κυβέρνησε με αρχές. Και έχτισε εκ του μηδενός μια σύγχρονη χώρα. Πότε μας αποδείξατε εσείς ότι μαθηματικά υπερτερούν;

Ποιες αρχές; Τέσσερις –και δεν αλλάζουν με τα χρόνια. Πρώτη, η εθνική αξιοπρέπεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ούτε στη Φρανκφούρτη, ούτε στις Βρυξέλλες, ούτε στην Ουάσιγκτον. Δεύτερη: η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι αριστερή πολυτέλεια –είναι καραμανλική υποχρέωση. Τρίτη: η αδιαθφορία δεν είναι αρετή της εξουσίας –είναι όρος επιβίωσής της. Τέταρτη: η Ευρώπη δεν είναι μόνο αγορά –είναι ο πολιτισμός, ταυτότητά μας.

Απλό; Ναι. Παλιά; Ίσως. Ξεπερασμένα; Ούτε κατά διάνοια. Κανείς δεν έχει βρει ακόμα κάτι καλύτερο. Και αυτός που ισχυρίζεται ότι βρήκε, κοιτάξτε τον καλά: συνήθως θέλει να σας πουλήσει κάτι, που δεν έχει. Είναι κάλπης σαν πολιτικός χαρακτήρας κι αποδεικνύεται κάλπικος και μετά τις εκλογές.

Κεφάλαιο 3: Η Μεταπολίτευση – Η Στιγμή που Αποδείχθηκε «Ποιός είναι Ποιός;»

Ιούλιος 1974. Χρειάζεστε εικόνα; Σκεφθείτε το χειρότερο. Δικτατορία που μόλις κατέρρευσε. Κύπρος κομμένη στα δύο. Στρατός σε αποσύνθεση. Κοινωνία μαδημένη. Οικονομία στο ναδίρ. Και σε αυτό το έδαφος που καιγόταν, ένας άνθρωπος καταβαίνει από αεροπλάνο.

Δεν έκανε εκδικήσεις. Δεν έστησε λαϊκά δικαστήρια. Δεν έκοψε κεφάλια για τα θεαματικά του crowd. Κατέβηκε με σχέδιο. Ήξερε και τί ήθελε να κάνει και το πώς. Και το έκανε! Αποκατέστησε τη Δημοκρατία στην Ελλάδα και έβαλε τα θεμέλια της Μεταπολίτευσης της πιο γερής Δημοκρατίας που γνώρισε η σύγχρονη ιστορία μας. (Μια Δημοκρατία που απειλείται πλέον από τη θεσμική απαξίωση της τελευταίας «Αντισυνταγματικής 7ετίας».

Σήμερα τι κάνει ο πολιτικός που βρίσκεται σε κρίση; Βγάζει ανακοίνωση. Κάνει live στο Instagram. Καλεί «έκτακτο συμβούλιο». Φωτογραφίζεται με τα θύματα. Ο Καραμανλής δεν είχε Instagram. Είχε κάτι άλλο: θεσμική βαρύτητα. Ξέρετε τί είναι αυτό; Είναι αυτή η σιγουριά που νοιώθει ο κόσμος όταν σε βλέπει και ηρεμεί! Όχι γιατί τον κοροϊδεύεις –αλλά γιατί σε εμπιστεύεται.

Αυτή ήταν η Μεταπολίτευση. Αυτοί ήταν οι «πραγματικοί Άριστοι» που λέει ο τίτλος. Δεν αριστεύεις στις στημένες δημοσκοπήσεις. Αριστεύεις στην ιστορία.

Κεφάλαιο 4: Αποτελεσματικότητα – Η Λέξη που μας Έχει Κλαπεί

Θυμάμαι έναν υπουργό –δεν «δίνω» το όνομα, το ξέρετε- που μου είπε κάποτε με υπερηφάνεια: «Εμείς είμαστε αποτελεσματικοί. Καταφέρνουμε αποτελέσματα. Τον ρώτησα: ποια αποτελέσματα; Μου έδειξε ένα power point. «Φράγκωσα». Πάγωσα ή όπως θα έλεγε εκείνος.

Η αποτελεσματικότητα δεν είναι slides σε power point. Αυτά τώρα στα φτιάχνει το CHAT GPT και το GEOC σε λίγα λεπτά. Και τί μένει αν πέσει το ρεύμα; ΤΙΠΟΤΑ. Ούτε τα Pixels εκ των οποίων συνετέθησαν… Αποτελεσματικότητα είναι οι δρόμοι που χτίστηκαν, τα σχολεία που λειτούργησαν, τα φράγματα που πότισαν αγρούς. Η συνθήκη της ΕΟΚ που υπεγράφη. Είναι αποτελέσματα που βλέπεις πενήντα χρόνια μετά και ακόμη στέκουν και μας εξυπηρετούν όλους. Αυτή είναι η καραμανλική αποτελεσματικότητα.

Ο Καραμανλής δεν είχε spin doctors. Δεν είχε social media team. Δεν είχε εικόνα που υπερτερούσε του έργου. Είχε κάτι πιο σημαντικό έργο που ξεπερνούσε κάθε εικόνα. Σκεφθείτε το αυτό την επόμενη φορά που θα δείτε έναν τζιτζιφιόγκο να κάνει story για εγκαίνια δρόμου που δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα….

Κεφάλαιο 5: Το Think-Tank του Εθνάρχη — Όταν η Εξουσία Διάβαζε Βιβλία

Κάποτε, η εξουσία στην Ελλάδα περιστοιχιζόταν από ανθρώπους που είχαν διαβάσει βιβλία. Νομικούς που γνώριζαν το δίκαιο. Οικονομολόγους που είχαν μελετήσει οικονομία. Διπλωμάτες που γνώριζαν ιστορία. Δεν ήτυχαίο - ήταν επιλογή.

Ο Καραμανλής επέλεγε γύρω του ανθρώπους που τον υπέτασσαν στην

επιχειρηματολογία - όχι ανθρώπους που τον επιβεβαίωναν. Αυτή είναι η διαφορά ηγέτη και αφεντικού. Ο αφεντικός θέλει γύρω του «ναι-μεν». Ο ηγέτης θέλει γύρω του ανθρώπους που λένε «μήπως όχι;». Και κάτι ακόμη. Ο Καραμανλής είχε δίπλα του πνευματικούς ανθρώπους. Είχε τον Δημήτρη Χορν. Δεν φωτογραφιζόταν ακιζόμενος με τον Φραπέ και τον Χασάπη. Χαώδης η διαφορά επίπεδο υμε το σημερινό σαθρό εξουσιαστικό οικοδόμημα.

Πότε τελευταία φορά είδατε Έλληνα πρωθυπουργό να επιλέγει σύμβουλο που διαφωνεί μαζί του δημόσια; Μην φτάζετε τ’ αυτιά σας με βαμβάκι και σκεφθείτε...

Κεφάλαιο 6: Το ΚΠΕΕ — Το Εργαστήριο που Δεν Ξεχνάμε

Η ιδέα του εργαστηρίου ιδεών — του think-tank, αν θέλετε την αγγλική λέξη που τώρα αγαπάμε τόσο — δεν είναι εισαγόμενη. Ήταν εδώ. Το ΚΠΕΕ ήταν η καραμανλική απόδειξη ότι η κεντροδεξιά μπορεί να παράγει ιδέες. Ότι δεν αρκείται σε αντανακλαστική διαχείριση. Ότι σκέφτεται μπροστά.

Σήμερα; Πού είναι το εργαστήριο ιδεών της ΝΔ; Πού είναι η διανόηση της κεντροδεξιάς; Πού είναι οι νέοι που γράφουν, που προτείνουν, που τολμούν να πουν «να κάνουμε έτσι»; Υπάρχουν. Αλλά δεν τους ακούει κανείς. Γιατί στη σύγχρονη υβριδική ΝΔ το εργαστήριο ιδεών έχει αντικατασταθεί από το εργαστήριο επικοινωνίας, την ΟΜΑΔΑ ΑΛΗΘΕΙΑΣ. Και αυτή η αντικατάσταση κόστισε ακριβά.

Κεφάλαιο 7: Γιατί Ρίζωσε; — Η Ερώτηση που Δεν τολμάει να Κάνει Κανείς

Ξέρετε ποια ερώτηση φοβούνται να κάνουν τα στελέχη της σημερινής υβριδικής ΝΔ; Αυτή: «Γιατί ο κόσμος ψήφιζε Καραμανλή;». Φοβούνται γιατί η απάντηση τους ξεφτιλίζει.

Ο κόσμος ψήφιζε Καραμανλή γιατί ένιωθε ότι ο Καραμανλής τον σκεφτόταν. Ο αγρότης της Λάρισας. Η μανάβισσα στη Θεσσαλονίκη. Ο μικροεπαγγελματίας στην Πάτρα. Δεν τους μαζεύανε σε focus groups. Δεν τους έδειχναν φωτογραφίες life style. Τους έχτιζαν δρόμους. Τους έδιναν ρεύμα. Τους έβαζαν τα παιδιά τους σε σχολεία και μάθαιναν γράμματα.

Αυτή είναι η «διαχρονικότητα» του Καραμανλισμού. Όχι ιδεολογική αφηρημάδα. Αγκαλιά με τη βαθιά Ελλάδα. Και αυτή η αγκαλιά έχει χαθεί. Το αισθάνεστε; Ή και εσείς φράζετε με βαμβάκι τ’ αυτιά και ροζ Rayban τα μάτια;

ΕΝΟΤΗΤΑ Β΄ — Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και οι Επίγονοί του

Κεφάλαιο 10: Ο Εθνάρχης — Ο Τελευταίος που Ήξερε ποιος Ήταν ο ίδιος και ποια Μπορούσε να γίνει η Χώρα

Πώς ορίζεις τον Κωνσταντίνο Καραμανλή; Αν θες να το κάνεις γρήγορα, πες το εξής: ήταν ο τελευταίος Έλληνας πολιτικός που έχτισε κράτος. Όχι που διαχειρίστηκε κράτος. Όχι που έπαιξε κράτος. Που έχτισε. Εκ θεμελίων.

Γεννήθηκε στα χωράφια της Μακεδονίας. Η Μακεδονία τότε δεν ήταν κηδεμονευόμενη επαρχία - ήταν επίδικο έδαφος. Ο Καραμανλής έφερε μέσα του τη μνήμη της αγωνίας - ότι η Ελλάδα μπορεί να χαθεί, ότι τίποτα δεν δίνεται δωρεάν, ότι χρειάζεσαι να δουλέψεις για να επιβιώσεις. Αυτή η μνήμη δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, ακόμα και στα ανάκτορα της εξουσίας.

Πρώτη περίοδος (1955–1963): Έχτισε τον σκελετό της σύγχρονης χώρας. Δεν μιλώ μεταφορικά - μιλώ κυριολεκτικά. Δρόμοι, φράγματα, σχολεία, νοσοκομεία, βιομηχανικές ζώνες, αγροτική μεταρρύθμιση. Πότε ξανάγινε κάτι τέτοιο; Ρωτάω σοβαρά.

Δεύτερη περίοδος (1974–1980): Ήρθε πίσω από το Παρίσι όταν η χώρα ήταν σε θεσμικά ερείπια και έκανε αυτό που έκανε ο Θεμιστοκλής μετά τους Πέρσες: έχτισε ξανά. Σύνταγμα, νομιμοποίηση του ΚΚΕ, είσοδος στην ΕΟΚ. Τρία ιστορικά επιτεύγματα που αρκούν για να σκεπάσουν ολόκληρες γενιές ηγετών.

Προεδρία: Παρακολουθούσε τα πάντα. Σιωπηλός και βαρύς. Στιβαρός. Έβλεπε τι γινόταν. Δεν μπορούσε πάντα να το σταματήσει. Αλλά η παρουσία του ήταν από μόνη της ηθικό ανάχωμα. Όταν έφυγε, το ανάχωμα και αυτό έφυγε μαζί του.

Κεφάλαιο: Οι Επίγονοι — Η Μεγάλη Παρεξήγηση

Ήρθαν μετά οι άλλοι. Ο Ράλλης, ο Αβέρωφ, ο Μητσοτάκης ο πρεσβύτερος, ο Εβερτ. Άνθρωποι με διαφορετικά χαρίσματα, διαφορετικές αδυναμίες, διαφορετικές στιγμές επιτυχίας και αποτυχίας.

Ο Γεώργιος Ράλλης ήταν άνθρωπος γνησιότητας. Δεν χωρούσε στον κόσμο που ερχόταν - τον κόσμο του Ανδρέα, της ρητορείας, του πάθους -ως-εκλογικού- εργαλείου. Ο Ράλλης μιλούσε ήρεμα. Και ήσυχα τον κατάπιε ο λαϊκισμός του ΠΑΣΟΚ.

Κοιτάξτε: δεν ήταν κακός. Απλώς δεν ήταν φτιαγμένος για την εποχή που ήρθε. Αυτό και μόνο δεν είναι ντροπή.

Ο Ευάγγελος Αβέρωφ ήταν άλλη κατηγορία. Άνθρωπος με ευρωπαϊκή διπλωματική κατάρτιση, με στρατηγική σκέψη, με υπόσταση. Ηγήθηκε της αντιπολίτευσης όταν η ΝΔ ήταν στο βαθύ αρνητικό. Δεν κατάρρευσε. Άντεξε. Και αυτό είναι αρετή που δεν εκτιμάται πάντα.

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης -ο πατέρας- ήταν η πρώτη μεγάλη ρήξη. Λαμπρό μυαλό, αναμφίβολα. Αλλά φορέας μιας αντίληψης που ξεκινούσε να αποκλίνει από τον καραμανλικό πυρήνα. Η κυβέρνησή του (1990–1993) είχε επιτεύγματα. Είχε όμως και σκάνδαλα που έδειχναν ότι κάτι στον «ηθικό πυρήνα» είχε υπάρξει αλλοίωση.

Ο Εβερτ ήταν από τους πιο υποτιμημένους. Άντεξε στην αντιπολίτευση χωρίς να καταρρεύσει, χωρίς να ξεπουλήσει ταυτότητα. Έχει αδικηθεί από την ιστορία. Το λέω και θα το ξαναλέω.

Κεφάλαιο 11: Η Ομάδα — Γιατί Οι Ηγέτες Δεν Φτάνουν

Μην παρεξηγηθώ: ο Καραμανλής ήταν μοναδικός. Αλλά δεν ήταν μόνος. Το ξέρετε αυτό; Ότι οι μεγάλοι ηγέτες δεν είναι ποτέ μόνοι; Ότι πίσω από κάθε Καραμανλή υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που δουλεύει, που σκέφτεται, που υλοποιεί;

Η ΝΔ είχε αυτή την ομάδα. Είχε στελέχη με βάθος, με γνώσεις, με πίστη στην παράδοση. Δεν ήταν μόνο εκλογικοί αντιπρόσωποι. Ήταν άνθρωποι που αντιλαμβάνονταν το κόμμα ως πολιτική έκφραση - με ιδέες, με αξίες, με υποχρεώσεις.

Σήμερα; Τώρα η «ομάδα» είναι communication team. Είναι digital strategists. Είναι πολιτικοί σύμβουλοι που ήρθαν από το εξωτερικό και δεν γνωρίζουν πού είναι η Καρδίτσα. Και αυτοί αποφασίζουν πώς θα μιλήσει η «ΝΔ» στη βαθιά Ελλάδα. Αντιλαμβάνεστε το αστείο;

Κεφάλαιο 12: Τα Συνέδρια — Η Ψυχή ενός Κόμματος σε διάλογο ή σε πασαρέλα;

Τα κομματικά συνέδρια δεν είναι τελετές. Δεν είναι marketing events. Είναι -ή πρέπει να είναι- η ψυχή ενός κόμματος σε διάλογο, σε εσωτερική διαβούλευση. Πού πιστεύει; Πού θέλει να πάει; Ποιός είναι; Το ψάξιμό μας που διαμορφώνει θετικά το μέλλον μας.

Τα πρώτα συνέδρια της ΝΔ ήταν βαριά, είχαν νόημα. Υπήρχαν αντιπαραθέσεις για το «τι

πιστεύουμε». Δεν ήταν παράσταση - ήταν ζύμωση. Μεταγενέστερα συνέδρια, ειδικά μετά τον Σαμαρά, μόνο Show. Τα πρόσφατα ούτε καν τηλεοπτική παράσταση. Και σήμερα; Social media event.

Πότε τελευταία φορά ακούσατε σε συνέδριο της ΝΔ συζήτηση για ιδεολογία; Για αξίες; Για «ποιοι είμαστε»; Ρωτάω. Γιατί εγώ θυμάμαι και θρηνώ…

Κεφάλαιο 13: Επικοινωνία και Επικοινωνισμός — Όταν Η Εικόνα Σκότωσε την Πολιτική

Ένα από τα μεγάλα εγκλήματα της σύγχρονης πολιτικής - παντού στον κόσμο, αλλά στην Ελλάδα με ιδιαίτερη ένταση - είναι η εξίσωση πολιτικής και επικοινωνίας. Ότι δηλαδή το «ποιος είσαι» αντικαταστάθηκε από το «πώς φαίνεσαι».

Ο Καραμανλής δεν ήταν επικοινωνιακός τύπος. Ήταν σοβαρός, κάποτε βαρύς, πάντα αδιαπέραστα αξιόπιστος. Η εικόνα του δεν χτίστηκε από spin doctors - χτίστηκε από αποτελέσματα. «Ανήκομεν εις την Δύσιν» - μία πρόταση. Πόσες καμπάνιες αξίζει;

Σήμερα: τριακόσια tweets, πενήντα reels, δέκα podcasts, ένα «ανήκομεν εις το Davos». Και μηδέν αποτέλεσμα που ν’ αντέχει στο χρόνο.

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ΄ - Ο Κώστας Καραμανλής και η Ακμή

Κεφάλαιο 14: Ο Κώστας - Ο Άνθρωπος που Άντεξε Το Όνομα

Το 1997, η ΝΔ διάλεξε αρχηγό έναν άγνωστο. Τριαντάχρονο, σχεδόν. Με λίγη εμπειρία, χωρίς έδρα εξουσίας, χωρίς εγκατεστημένο δίκτυο. Και με ένα βάρος που πολλοί ήθελαν αλλά λίγοι –όπως αποδείχθηκε με τη νεότερη γενιά- μπορούσαν να σηκώσουν: το όνομα «Καραμανλής».

Ξέρετε πόσο δύσκολο είναι να κουβαλάς τέτοιο όνομα; Κάθε βήμα συγκρίνεται. Κάθε λάθος πολλαπλασιάζεται. Κάθε επιτυχία υποτιμάται με «αλλά ο θείος...». Ο Κώστας Καραμανλής αντιμετώπισε αυτό το βάρος και δεν λύγισε.

Η στρατηγική του ήταν σωστή: επικαλέστηκε την παράδοση χωρίς να τη μιμηθεί. Αναγνώρισε τον Κωνσταντίνο ως ιδρυτή χωρίς να γίνει αντίγραφό του. Έφτιαξε τη δική του ταυτότητα. Και το 2004, οδήγησε τη ΝΔ σε μεγαλειώδη νίκη. Ψηφίστηκε από 3.500.000 Έλληνες. Ίσως περισσότεροι που ψήφισαν ποτέ ένα Πολιτικό Κόμμα. Ρεκόρ ακατάρηπτο 20 και πλέον χρόνια μετά.

Κεφάλαιο 15: Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας και η Ακμή — Η Τελευταία Φορά που Χαρήκαμε

Ναι, το λέω. 2004. Το μεγάλο Ελληνικό Καλικαίρι του 2004 ήταν η τελευταία φορά που η Ελλάδα χάρηκε ως έθνος συλλογικά. Χωρίς αστερίσκους, χωρίς «αλλά», χωρίς την αγωνία του χρέους να τρυπά τη χαρά.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 ήταν αριστούργημα. Το λένε παντού. Το λένε ακόμα. Δεν το λέμε εμείς μόνο - το λέει ο κόσμος που ήρθε. Και αυτό ολοκληρώθηκε με κυβέρνηση ΝΔ. Με καραμανλική ηγεσία. Κρατήστε το αυτό στο μυαλό σας.

Αλλά κρατήστε και το άλλο: ο σπόρος της κρίσης φυτεύτηκε εκεί. Γιατί ούτε ο Κώστας Καραμανλής ούτε ο Σημίτης πριν απ’ αυτόν - ούτε κανείς άλλος - είπε την αλήθεια για τους αριθμούς. Και η αλήθεια που δεν λέγεται σήμερα πληρώνεται αύριο με τόκο. Πάντα!

Κεφάλαιο 16: Η Τιμή της Πολιτικής - Η Έννοια που Σκοτώνεται

Υπάρχει μια έννοια που έχει κατ’ επανάληψη σκοτωθεί στην ελληνική πολιτική ζωή: η σοβαρότητα. Η αντίληψη ότι η πολιτική δεν είναι show, δεν είναι career advancement, opportunity, δεν είναι δρόμος για πλουτισμό. Είναι λειτούργημα.

Ο Κώστας Καραμανλής ήταν από τους τελευταίους που εκπροσώπησαν αυτή την αντίληψη. Δεν ήταν ο καλύτερος επικοινωνιακά - και δεν τον ένοιαζε. Δεν έτρεχε πίσω από ΜΜΕ - γιατί δεν τον ένοιαζε. Πίστευε ότι αν δουλεύεις, αν παράγεις, αν αποτελείς - δεν χρειάζεσαι τ’ άλλα, τα εύκολα.

Έπεσε όμως θύμα αυτής ακριβώς της νέας πραγματικότητας. Γιατί σ’ έναν κόσμο όπου «ο θόρυβος νικά τη σιωπή» και «η φωτογραφία νικά το έργο», η σοβαρότητα χάνει. Ήταν άδικο. Είναι άδικο. Αλλά αυτή είναι η πολιτική του 21ου αιώνα. Όμως σε βάθος χρόνου μετρά η μακρά διάρκεια. «Το φως πάντα νικά το σκοτάδι», αλλά πολλές φορές αρκεί να ξημερώσει….

Κεφάλαιο 17: Η Κρίση και η Δίκαιη Κρίση

Θέλω να είμαι δίκαιος. Ο Κώστας Καραμανλής δεν ευθύνεται αποκλειστικά για την κρίση του 2010. Είναι αφελές να λέμε αυτό. Η κρίση ήταν αποτέλεσμα δεκαετιών - κυρίως των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ - της δεκαετίας του ’80 με την κακή διαχείριση, την ανυπαρξίας στρατηγικής, την πελατειακή πολιτική. Σε συνδυασμό με την μεγάλη κρίση του 2008 στην Αμερική με καθυστέρηση. Γιατί ποιος ήθελε ν’ ακούσει. Με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο υψηλότερο σημείο της ιστορίας στα 28.800 USD ποιος θα πίστευε ότι τα πράγματα μπορεί ν’ αλλάξουν προς το χειρότερο;

Αλλά και να είμαι ειλικρινής: η κυβέρνηση 2004–2009 έκανε αυτά που έπρεπε. Δεν είπε τα δύσκολα όταν οι συνθήκες ήταν καλές. Δεν έκοψε δαπάνες όταν μπορούσε. Και αυτό που δεν κόβεται με σκαπέλι, κόβεται με μαχαίρι.

Το μαχαίρι ήταν το Μνημόνιο. Και έκοψε βαθιά.

Η Lehman Brothers κατέρρευσε και το τσουνάμι χτύπησε τον πιο αδύναμο κρίκο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δεν μας άφησαν όμως και οι Νταβατζήδες. Κάθε μικρό λάθος προκαλούσε σεισμικές αντιδράσεις από το σύνολο των ΜΜΕ. Όλοι ήταν απέναντι στον Κώστα. Γιατί ο Κώστας ήταν Καραμανλής και δεν καθόταν στο τραπέζι να τα βρούνε…

ΕΝΟΤΗΤΑ Δ΄ - Ο Αντώνης Σαμαράς και η Διάσωση

Κεφάλαιο 18: Σαμαράς - Ο Αδικημένος της Γαλάζιας Ιστορίας

Κάποτε η ιστορία αδικεί. Αδικεί τον Αντώνη Σαμαρά. Εδώ το γράφω καθαρά και χωρίς ρήτρες.

Ο Σαμαράς ανέλαβε την Ελλάδα στο χειρότερο σημείο της μεταπολιτευτικής της ιστορίας. Πρωθυπουργός χώρας που κυριολεκτικά ψαχνόταν αν θα επιβιώσει. Και ανέλαβε γνωρίζοντας ότι θα έχανε. Ότι τα μέτρα που απαιτούνταν θα κόστιζαν εκλογικά. Ότι η δημοτικότητα και η ευθύνη δεν πάνε μαζί στα δύσκολα.

Ανέλαβε παρ’ όλα αυτά. Αυτό δεν είναι ηρωισμός - ή μάλλον, είναι ακριβώς αυτό που ονομάζουμε ηρωισμό όταν είμαστε ειλικρινείς: να κάνεις αυτό που πρέπει γνωρίζοντας ότι μόνο να χάσεις έχεις. Ο Σαμαράς το έκανε. Και αποδείχθηκε ένας από τους ικανότερους Πρωθυπουργούς της Μεταπολίτευσης.

Κεφάλαιο 19: Η Διάσωση – Η περίοδος που Κανείς Δεν Αντέχει να Θυμηθεί

Το Grexit. Θυμάστε τη λέξη; Το 2012-2013 ήταν παντού. Ακαδημαϊκοί, νόμπελ, τραπεζίτες - όλοι «ανέλυαν» και προέβλεπαν την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ σαν να ήταν μαθηματική βεβαιότητα. Και η κυβέρνηση Σαμαρά σηκωνόταν κάθε πρωί και κοίταζε αυτό τον πόλεμο στα μάτια.

Η κοινωνία ήταν σε αποσύνθεση. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι φύγανε — Το μεγαλύτερο brain drain στην ευρωπαϊκή ιστορία. Η ανεργία στο 27%. Και η κυβέρνηση εφάρμοζε μέτρα που πονούσαν. Που πονούσαν πολύ…

Τελικά; Η Ελλάδα δεν βγήκε από το ευρώ. Η Ελλάδα δεν κατέρρευσε κοινωνικά. Η Ελλάδα βγήκε από τη χειρότερη κρίση της σύγχρονης ιστορίας της ζωντανή. Αυτό πρέπει να λέγεται. Και αυτό ο Σαμαράς δεν το έχει πιστωθεί πολιτικά.

Κεφάλαιο 20: Resicient Management — Η Τέχνη να Αντέχεις

Υπάρχει μια τέχνη που δεν διδάσκεται στο Harvard Business School και δεν αναλύεται σεmanagement books: η τέχνη του να αντέχεις being resicientis more important than being a winner. Να κυβερνάς όταν η γη καίγεται κάτω από τα πόδια σου. Να παίρνεις αποφάσεις όταν κάθε επιλογή κοστίζει.

Ο Σαμαράς το έδειξε αυτό. Η κυβέρνησή του διατήρησε θεσμική συνοχή όταν όλα τριγύρω της καταρρέανε. Δεν παρέδωσε όπλα. Δεν υποχώρησε στον πανικό. Και για αυτό ακριβώς χάθηκε: γιατί ο κόσμος που κουράστηκε από τον πόνο δεν αμείβει αυτόν που αντέχει — ψηφίζει αυτόν που υπόσχεται ότι δεν θα τον πονέσει ποτέ ξανά.

Κεφάλαιο 21: Απέναντι στον Διεθνή Παράγοντα — Η Καραμανλική Αντίσταση

Η Τρόικα. Η λέξη που έβγαλε αλλεργία στους Έλληνες. Τρεις θεσμοί, δεκαπέντε χιλιάδες σελίδες προαπαιτούμενα, δεκάδες «αξιολογήσεις» που ήταν στην πραγματικότητα ταπεινώσεις…

Ο Σαμαράς διαπραγματεύτηκε. Δεν παρέδωσε τα κλειδιά. Απέρριψε απαιτήσεις που έκρινε υπερβολικές. Διαφώνησε δημόσια όταν χρειάστηκε. Και συνέχισε παράλληλα τις μεταρρυθμίσεις - γιατί κατανοούσε ότι το πρόβλημα δεν ήταν μόνο εξωτερικό: ήταν εσωτερικό. Ήταν η Ελλάδα που χρειαζόταν πραγματική αλλαγή.

Αυτό είναι το καραμανλικό μοντέλο: δεν υποκλίνεσαι στους ισχυρούς, αλλά δεν αρνείσαι και την πραγματικότητα. Δεν λες «ΟΧΙ» ως λαϊκισμό. Λες «ΟΧΙ» ως θέση, ως πρόταση, ως στρατηγική. Και μετά δουλεύεις, δουλεύεις και ξαναδουλεύεις...

ΕΝΟΤΗΤΑ Ε΄ — Η Μεταβατική Ηγεσία

Κεφάλαιο 22: Ευάγγελος Μεϊμαράκης — Η Στιγμή που η ΝΔ Θυμήθηκε τον Εαυτό Της

2015. Η ΝΔ βρισκόταν στα τάρταρα. Ο κόσμος είχε κουραστεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία υποσχόταν ότι «θα σκίσει τα Μνημόνια» και θα «βαράει νταούλια στις αγορές και τη Μαντάμ Μέρκελ». Αυταπάτες που όμως ήταν ελκυστικές. Και ο Βαγγέλης Μειμαράκης αναλαμβάνει την πτωχευμένη συναισθηματικά παράταξη.

Ξέρετε τι έκανε ο Μεϊμαράκης; Έκανε κάτι εξαιρετικά απλό και εξαιρετικά σπάνιο: έγινε ο εαυτός του. Δεν έκανε rebranding. Δεν έπαιξε τον σύγχρονο τεχνοκράτη. Ήταν ένας άνθρωπος ζεστός, ανθρώπινος, με κοινωνικές ευαισθησίες και πολιτικό βάθος που

δεν αμφισβητεί κανείς. Ήταν καραμανλικός ως τη ρίζα.

Η ηγεσία του ήταν σύντομη. Αλλά ήταν η υπενθύμιση ότι η ΝΔ μπορεί να είναι ανθρώπινη. Και αυτή η υπενθύμιση αξίζει περισσότερο από δέκα επικοινωνιακές καμπάνιες.

Είχε το σθένος και έβαλε πλάτη για την Πατρίδα σε μια δύσκολη στιγμή εθνικής επιπολαιότητας. Μετά το 60% του Δημοψηφίσματος η Ελλάδα ήταν με το ένα πόδι έξω από την Ευρωζώνη. Αν δεν στήριζε την εκλογή της παραμονής ο Μεϊμαράκης θα γινόταν Πρωθυπουργός και η Ελλάδα θα πεινούσε. Προτίμησε το εθνικό απ’ το προσωπικό όφελος. Πόσοι θα το έκαναν; Ποιοί απ’ ατούς τους βρούτους που τον υπονόμευσαν εσωκομματικά αμέσως θα έβαζαν το εμείς πάνω από το εγώ; Κανείς. Και το απέδειξαν…

Κεφάλαιο 23: Η Βαθιά Αλλοίωση — Όταν Κλέψανε την Ψυχή μας

Το 2015 αποκάλυψε κάτι που πολλοί δεν ήθελαν να παραδεχτούν: η ΝΔ είχε πληγωθεί βαθύτερα απ’ ό,τι φαινόταν. Δεν ήταν συγκυριακή η διπλή εκλογική ήττα. Ήταν αλλαγή παρατάξεων.

Ψηφοφόροι που γενιές τώρα ψήφιζαν ΝΔ πήγαν σε ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ. Δεν τους έπεισε ο Τσίπρας και ο Καμμένος. Εγκατέλειψαν συνειδητά τη ΝΔ. Ένιωσαν ότι το κόμμα είχε κόψει τον ομφάλιο λώρο με τη βαθιά Ελλάδα. Ότι είχε γίνει κόμμα μιας Ευρωπαϊκης «ελίτ», ένα σύμβολο λιτότητας και απρόσωπης τεχνοκρατίας. Αυτή ήταν η βαθύτερη καταδίκη: όχι ότι έκανε λάθη - αλλά ότι σταμάτησε να νοιάζεται.

ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤ΄ - Η Νόθευση της Ιστορίας και της Ιδεολογίας μας

Κεφάλαιο 24: Ο Κυριάκος - Ο «Εισοδισμός» που αρνούμαστε να δεχτούμε

Εδώ τα πράγματα γίνονται δύσκολα. Γιατί αγγίζουμε το παρόν, όχι την ιστορία. Και το παρόν πονά.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι αποτελεσματικός ως εξουσιαστής. Δεν αμφισβητώ αυτό. Είναι επίσης εργατικός, (για όφελος που είναι υπόθεση της Δικαιοσύνης) με οικογενειακή εμπειρία που δεν έχουν όλοι. Αλλά δεν είναι καραμανλικός. Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα.

Τι σημαίνει «δεν είναι καραμανλικός»; Σημαίνει ότι η βαθύτερη πολιτική του ταυτότητα -ανεξάρτητα από σλόγκαν και αναφορές- είναι ένας τεχνοκρατικός φιλελευθερισμός που βλέπει το κράτος ως εμπόδιο, την αγορά ως λύση, τη διακυβέρνηση ως management και τους πολίτες ως πελάτες. Αυτό δεν είναι Καραμανλισμός. Αυτό είναι κάτι άλλο.

Και αυτό το «κάτι άλλο» ονομάζω «εισοδισμό»: εισβολή ξένης ιδεολογίας σε παραδοσιακό σώμα. Δεν είναι ιδεολογική προδοσία. Είναι ιδεολογική μετάλλαξη. Και ίσως αυτό είναι ακόμα χειρότερο. Η ΝΔ έγινε ακροκεντρώο μόρφωμα. Ένας μηχανισμός εξυπηρέτησης λίγων αρεστών σε μέρος των οικογενειών Μητσοτάκη και Σημίτη.

Κεφάλαιο 25: Τα 3Πρώτα Χρόνια (2016-2019- Το Καλό, Το Κακό και Το

Άσχημο

Δίκαιη ανάλυση. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη το 2019 έκανε μεταρρυθμίσεις που η χώρα χρειαζόταν. Ψηφιακή διακυβέρνηση - πραγματική βελτίωση. Επενδυτικό πλαίσιο –σοβαρή βελτίωση. Αντιμετώπιση κάποιων παθογενειών - κάποια βελτίωση. Έκανε όμως και το Επιτελικό Κράτος, για να γίνει η δημόσια διοίκηση πιο αποτελεσματική. Δήθεν «Ωραία Ταμπέλα». Κακός ο σκοπός. Αποδείχθηκε υστερόβουλος.

Αλλά... Πάντα το «αλλά». Η κοινωνική διάσταση; Απούσα. Η αίσθηση ότι η κυβέρνηση ασχολείται με όλους - όχι μόνο με τους επενδυτές; Απούσα. Η σύνδεση με τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας - τον ξυλουργό, τον συνταξιούχο, τον δάσκαλο; Ελάχιστη.

Ο Καραμανλισμός δεν κυβερνά για τους «successful». Ο Καραμανλισμός είναι το success story της Ελλάδας, αλλά δεν είναι ελιτίστικο. Δεν είναι αλαζονικό. Δεν είναι π.χ. παρεούλα. Κυβερνά για όλους. Αυτή ήταν η διαφορά που έκανε εκατομμύρια ψηφοφόρους να τον εμπιστεύονται. Και αυτή η διαφορά δεν υπάρχει σήμερα.

Κεφάλαιο 26: Νόθευση — Το Μεγάλο Πολιτικό Έγκλημα

Υπάρχει ένα έγκλημα στην πολιτική που δεν τιμωρείται με νόμο, αλλά τιμωρείται από την ιστορία: η νόθευση της παράδοσης. Το να παίρνεις ένα όνομα, να φοράς τα χρώματά του, να επικαλείσαι τους ιδρυτές του - και να εφαρμόζεις κάτι που αυτοί ποτέ δεν θα αναγνώριζαν ως δικό τους.

Η ΝΔ σήμερα νοθεύεται με δύο τρόπους:

Πρώτον, ο «εισοδισμός» που ανέλυσα: η αντικατάσταση καραμανλικής φιλοσοφίας από σημιτικό δήθεν τεχνοκρατικό φιλελευθερισμό.

Δεύτερον, ο «Νεοταυτοτισμός»: η υιοθέτηση μιας δήθεν αριστερής κοινωνικής ατζέντας - με woke, ταυτοτική πολιτική, πολυπολιτισμικά σλόγκαν - για λόγους ευρωπαϊκής προσαρμογής. Αλλά το αποτέλεσμα είναι ένα κόμμα που δεν ξέρει τι είναι. Και ο ψηφοφόρος το αισθάνεται, γιατί χάνεται. Χωρίς πυξίδα, χωρίς προσανατολισμό, χωρίς πορεία.

Κεφάλαιο 27: Η Νέα Γενιά - Ταλαντούχοι χωρίς Ρίζες

Θα είμαι σκληρός εδώ. Η νέα γενιά στελεχών που ανέδειξε η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι ταλαντούχα, σύμφωνα με τα βιογραφικά τους, στα χαρτιά. Έχουν σπουδές, ξέρουν γλώσσες, διαθέτουν τεχνικές γνώσεις. Όμως έχουν ένα τεράστιο έλλειμμα: δεν γνωρίζουν τη βαθιά Ελλάδα. Το χειρότερο; Την απαξιώνουν, την σνομπάρουν.

Μεγάλωσε σε νεοφιλελεύθερες δυτικές πρωτεύουσες. Σπούδασε στο LSE και το Harvard. Επέστρεψε με CVs γυαλιστερά. Αλλά δεν ξέρει τι σκέφτεται ο αγρότης της Θράκης. Δεν ξέρει τι φοβάται η μάνα στο Αγρίνιο. Δεν έχει ακούσει ποτέ τον ξάδελφο του τον ψαρά στη Λευκάδα.

Και αυτοί αποφασίζουν τις πολιτικές για όλους εκείνους. Αυτή είναι η τραγωδία. Δεν είναι κακία - είναι βαθειά άγνοια. Αλλά η άγνοια των κυβερνώντων πληρώνεται πάντα από τους κυβερνώμενους.

Κεφάλαιο 28: Woke Agenda — Το Δάνειο Ρούχο που Δεν Χωράει με Τίποτα, το Ροζ Πουκάμισο μας πάει

Θέλω να το πω αυτό χωρίς να παρεξηγηθώ, γιατί είναι εύκολο σήμερα με τα χιλιάδες τρολς που κυκλοφορούν αδέσποτα να παρεξηγηθείς. Η λεγόμενη «woke agenda» - η ατζέντα της υπερταυτοτικής πολιτικής, των gender studies, των πολυπολιτισμικών δεσμεύσεων - δεν είναι κακή καθεαυτή. Κακό είναι όταν ένα ιστορικά κεντροδεξιό κόμμα το ντύνεται δανεικό, χωρίς πεποίθηση, για να ευχαριστήσει ευρωπαίους εντολείς.

Ο Καραμανλισμός δεν ήταν ούτε αντιδραστικός, ούτε βέβαια woke. Ήταν κοινωνικά κεντρώος - με τη βαθύτερη σημασία του όρου και με την έννοια του σεβασμού της σύνθεσης, της συναίνεσης και της σύγκλισης απόψεων. Σεβόταν τις αξίες που ο ελληνικός λαός είχε

επεξεργαστεί μέσα από παραδόσεις αιώνων. Και ταυτόχρονα δεν φοβόταν τη μεταβολή - αρκεί να ήταν αυθεντική, αρκεί να πήγαζε μέσα από την κοινωνία κι όχι να επιβαλλόταν φορτικά από εξωτερικές πιέσεις.

Το δανεικό ρούχο δεν μας χωράει. Και ο ψηφοφόρος μας το βλέπει, το κρίνει και το πετάει!

Κεφάλαιο 29: Η «Μισή» Παρακαταθήκη - Η Πιο Ύπουλη Προδοσία

Η ωμή προδοσία είναι εύκολη να αναγνωριστεί. Το δύσκολο είναι η ύπουλη: η επιλεκτική χρήση παράδοσης. Το να επικαλείσαι τον Καραμανλή στα αγαθά και να τον λησμονείς στα δύσκολα.

Επικαλείσαι το «ευρωπαϊκό όραμα» - αλλά λησμονείς ότι ο Καραμανλής δεν το εννοούσε ως παράδοση κυριαρχίας σε αδύναμους. Επικαλείσαι την «ανάπτυξη» - αλλά λησμονείς ότι ο Καραμανλής την έβλεπε ως όχημα κοινωνικής δικαιοσύνης, όχι ως αυτοσκοπό. Επικαλείσαι τη «σταθερότητα» - αλλά λησμονείς ότι δεν σημαίνει αναλλοίωτη διατήρηση ισχύος: σημαίνει αξιόπιστη διακυβέρνηση.

Αυτή η «μισή παρακαταθήκη» είναι η πιο επικίνδυνη γιατί ακούγεται γνωστή. Αλλά δεν είναι η ίδια.

Κεφάλαιο 30: Σκάνδαλα - Καραμανλισμός και Αδιαφθορία έννοιες ασυμβίβαστες - Δεν Συζητούνται Μαζί

Παρακολουθήσεις και υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, Σπιτάκια Ανακύκλωσης, Ψεύτικα Πτυχία, ανεξάρτητες αρχές υπό κηδεμονία.

Δεν θα μπω σε δικαστικές αξιολογήσεις - δεν είμαι δικαστής. Αλλά θα πω αυτό: ο Καραμανλισμός είναι ασύμβατος με τη σύγχυση κράτους και κόμματος. Είναι ασύμβατος με την παρακολούθηση πολιτών. Είναι ασύμβατος με κυβέρνηση που βλέπει τους θεσμούς ως εργαλεία εξουσίας.

Αυτό δεν είναι πολιτική κριτική - είναι αρχή. Ο Εθνάρχης έχτισε κράτος για να υπηρετεί τους πολίτες. Όταν το κράτος αρχίζει να παρακολουθεί τους πολίτες, έχει γυρίσει ανάποδα. Και ένα γυρισμένο ανάποδα κράτος δεν είναι καραμανλικό – δεν έχει χρώμα, δεν έχει παράδοση. Είναι απλώς κακό κράτος.

Γι’ αυτό χρειάζεται η Δημοκρατία μας ΑΝΑΘΕΣΜΙΣΗ! Αυτός είναι ο νέος όρος. Δεν θέλουμε νέους θεσμούς. Και Σύνταγμα έχουμε στέρεο. Και Ανεξάρτητες Αρχές έχουμε αρκετές. Και Δημόσιους Λειτουργούς με ήθος διαθέτουμε. Αλλοίμονο. Η Πολιτική βούληση εκλείπει. Η θέληση να τους επαναφέρουμε στις «Καραμανλικές ρυθμίσεις». Να έρθουν τα πράγματα «στα ίσα τους».

ΕΝΟΤΗΤΑ Ζ΄- Ο Καραμανλισμός Σήμερα και Αύριο

Κεφάλαιο 31: Κινδυνεύει - Και Είναι Η Ώρα να Το Παραδεχτούμε

Κινδυνεύει. Ναι, το γράφω. Ο Καραμανλισμός ως ζωντανή πολιτική παράδοση κινδυνεύει.

Κινδυνεύει γιατί η εσωτερική νόθευση έχει φτάσει σε βαθμό που δεν αγνοείται. Κινδυνεύει γιατί δύο γενιές νέων δεν γνωρίζουν ποιος ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής - ούτε βέβαια τους διδάσκει κανείς. Κινδυνεύει γιατί τα λαϊκιστικά ρεύματα αρπάζουν τον ψηφοφόρο που νιώθει εγκαταλελειμμένο, ενώ η σύγχρονη ακροκεντρώα ΝΔ κοιτά αλλού.

Αλλά δεν έχει χαθεί. Και αυτό είναι το κρίσιμο. Γιατί η ανάγκη που καλύπτει ο Καραμανλισμός - σταθερότητα, αξιοπρέπεια, κοινωνική δικαιοσύνη, ευρωπαϊκός προσανατολισμός, αποτελεσματική διακυβέρνηση - δεν έχει εξαφανιστεί από τη βαθιά ψυχολογία της ελληνικής κοινωνίας. Είναι εκεί. Περιμένει. Αγανακτεί.

Κεφάλαιο 32: Ο Καραμανλισμός και Κόσμος - Γιατί Μας Αφορά Αυτό που Γίνεται Αλλού

Η ευρωπαϊκή κεντροδεξιά σφαδάζει. Από τη μία, λαϊκιστές που βρήκαν τη συνταγή: φόβος, εθνικισμός, απλές λύσεις σε σύνθετα προβλήματα. Από την άλλη, τεχνοκράτες που μιλάνε με λέξεις που δεν καταλαβαίνει κανείς χωρίς master’s degree. Και στημέση; Κενό.

Εκεί ήταν πάντα ο Καραμανλισμός. Δεν ήταν λαϊκισμός. Δεν ήταν τεχνοκρατισμός. Ήταν η κεντρώα πολιτική που μιλά στον κόσμο χωρίς να τον κοροϊδεύει, που προτείνει λύσεις χωρίς να υπόσχεται θαύματα, που κυβερνά για όλους χωρίς να εγκαταλείπει τη σοβαρότητα.

Αυτή η «καρέκλα» είναι άδεια σήμερα στην Ευρώπη. Και αυτός που θα την πιάσει - αληθινά και όχι ως marketing - θα βγει κερδισμένος.

Κεφάλαιο 33: Ο ΝέοΚαραμανλισμός - All Time Classic!

«All Time Classic» όπως η Ελλάδα. Το ξέρω, ακούγεται σαν slogan. Αλλά αυτό ακριβώς είναι ο Καραμανλισμός στην πολιτική: κλασικό, διαχρονικό που δεν παλιώνει. Γιατί οι ανάγκες στις οποίες απαντά δεν παλιώνουν.

Ο Νέος Καραμανλισμός δεν είναι η φωτοτυπία του παλιού. Δεν βλέπεις σήμερα μπροστά σου τα ίδια προβλήματα του ‘55 ή του ‘74. Βλέπεις: κλιματική κρίση, ψηφιακή επανάσταση, δημογραφική κατάρρευση, γεωπολιτική αναταραχή στη, Αν. Ευρώπη, ΝΑ Μεσόγειο και Μέση Ανατολή. Νέα προβλήματα. Αλλά η ίδια φιλοσοφία: κράτος που λειτουργεί, αγορά που υπηρετεί, κοινωνία που δεν αφήνει κανέναν πίσω, Ελλάδα που σέβεται τον εαυτό της στο εξωτερικό.

Αυτό είναι το all time classic. Καινούρια γλώσσα, ίδιες αξίες. Αν βρεθεί κάποιος να το εκφράσει αυθεντικά - και τονίζω αυθεντικά - θα εκπλαγεί από την ανταπόκριση!

Κεφάλαιο 34: Κυβέρνηση για την Ελλάδα του Μέλλοντός μας. Το 2050 Δεν Είναι Μακριά

Κάποτε οι πολιτικοί σκεφτόντουσαν σε δεκαετίες. Σήμερα σκέφτονται σε εβδομάδες. Και ο Πλανητάρχης σε λεπτά tweets. Σήμερα κάναν δήθεν στρατηγική με το «τι λέει η δημοσκόπηση αυτής της εβδομάδας».

Ο Καραμανλής σκεφτόταν: «τι χρειάζεται η Ελλάδα σε τριάντα χρόνια;». Και σχεδίαζε ανάλογα. Αυτή ήταν η κυβέρνηση «ίσαμε» - ορίζοντας πέρα από τα polls, πέρα από τη θητεία, πέρα από τις εκλογές,.

Το 2050 είναι 25 χρόνια μπροστά. Μέχρι τότε η Ελλάδα θα πρέπει να έχει απαντήσει:

πώς αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή; Πώς αντιμετωπίζει τη δημογραφική κρίση; Πού στέκεται στην ψηφιακή οικονομία; Πώς επιβιώνει γεωπολιτικά; Αν δεν υπάρξει κυβέρνηση με αυτόν τον ορίζοντα, οι απαντήσεις θα δοθούν από τα γεγονότα - και εκείνες οι απαντήσεις δεν επιλέγονται.

ΕΝΟΤΗΤΑ Η΄ - Το Κόμμα του Μέλλοντος

Κεφάλαιο 35: Τεχνολογία - Ευκαιρία ή Εφιάλτης;

Ο Καραμανλής δεν φοβόταν τον εκσυγχρονισμό. Το είπαμε. Αλλά δεν τον λάτρευε τυφλά. Έβλεπε την τεχνολογία ως εργαλείο - με τη σωστή ερώτηση: εργαλείο για τί; για ποιόν;

Σήμερα, η ψηφιακή επανάσταση, η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη μετάβαση είναι εδώ. Δεν τις σταματάς. Αλλά μπορείς να επιλέξεις: θα τις αφήσεις να ωφελήσουν τους λίγους που έχουν τα εργαλεία; Ή θα δημιουργήσεις πολιτικές που εξασφαλίζουν ότι ο εργαζόμενος της Κοζάνης, που η δουλειά του αντικαθίσταται από αλγόριθμο, δεν μείνει στην άκρη;

Αυτή είναι η καραμανλική ερώτηση για τον 21ο αιώνα. Ποιός την κάνει σήμερα στη ΝΔ; Ρωτάω.

Κεφάλαιο 36: Κόμμα του Κοινωνικού Κέντρου — Τι Σημαίνει Αληθινά

Το «Κόμμα του Κοινωνικού Κέντρου» ακούγεται βαρετό. Το ξέρω. Αλλά δεν είναι. Γιατί το κέντρο - το πραγματικό κέντρο - είναι η πιο δύσκολη θέση στην πολιτική. Το κέντρο είναι το σημείο συνάντησης των ιδεολογικών ρευμάτων και των κοινωνικών τάξεων. Γι' αυτό είναι σημείο ισορροπίας και ως τέτοιο προϋποθέτει σταθερότητα. Πώς όμως θα συνθέσεις τα ΚΥΜΑΤΑ των αλλαγών σε ένα σημείο ενώ χρειάζεται μαέστρος;

Το λαϊκιστικό άκρο σου δίνει απλές απαντήσεις. Το τεχνοκρατικό άκρο σου δίνει εντυπωσιακές αναλύσεις. Το Κέντρο σου ζητά να κάνεις κάτι απίστευτα δύσκολο: να πεις αλήθειες που δεν αρέσουν, να προτείνεις λύσεις που κοστίζουν, να κυβερνάς για όλους - και για τους πλούσιους και για τους φτωχούς, και για την Αθήνα και για την επαρχία.

Αυτό ήταν ο Καραμανλισμός. Κόμμα που δεν εγκατέλειψε ποτέ τον ψηφοφόρο για χάρη της εικόνας. Που παρέμενε στις γειτονιές, στα χωριά, στους συνεταιρισμούς. Αυτό το νέο κόμμα χρειάζεται η Ελλάδα.

Κεφάλαιο 37: Κόμμα Πολυεπίπεδων Αλλαγών και πολυπρισματικών αντιλήψεων - Ναι, Αλλά Με Καραμανλική Ψυχή

Αλλαγές - ναι! Μεταρρυθμίσεις - ναι. Εκσυγχρονισμός - ναι. Αλλά με ψυχή! Χωρίς ψυχή, οι μεταρρυθμίσεις είναι απλώς αναδιάρθρωση. Χωρίς ψυχή, ο εκσυγχρονισμός είναι ψηφιακή ταπεινωτική γραφειοκρατία. Χωρίς ψυχή, το κόμμα αλλαγών είναι ένα νέο management team που ολοκληρώνει τη θητεία του και φεύγει, αφήνοντας πίσω του λιγότερα και χειρότερα απ ’όσα παρέλαβε...

Η ψυχή στον Καραμανλισμό είχε όνομα: εθνική αξιοπρέπεια. Κοινωνική συνοχή. Θεσμική ακεραιότητα. Ευρωπαϊκός προσανατολισμός. Αυτά τα τέσσερα – όταν συνυπάρχουν, όταν εκφράζονται αληθινά - είναι η ψυχή. Και χωρίς αυτήν, δεν φτιάχνεις χώρα. Φτιάχνεις εταιρεία με τετραετή σύμβαση. Η 7ετής σύμβαση της συγκεκριμένης Α.Ε. που κυβερνά με καθεστωτικά χαρακτηριστικά μόλις τελείωσε. Ελάτε να φτιάξουμε μια νέα. Ένα νέο ΓΑΛΑΖΙΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ!

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΑΙ ΠΡΟΤΑΓΜΑΤΑ

Δεν κλείνω με συμπεράσματα. Κλείνω με ερωτήματα. Γιατί ο σκοπός αυτού του βιβλίου δεν ήταν να σας πείσω ότι έχω δίκιο. Ήταν να σας αναγκάσω –όπως κάνω επί 20 συναπτά έτη- να σκεφτείτε!

Ερώτημα πρώτο: τι αξίες θεωρείτε αναγκαίες για να κυβερνηθεί σωστά η Ελλάδα;

Ερώτημα δεύτερο: βρίσκετε αυτές τις αξίες στη σύγχρονη υβριδική «ΝΔ»;

Ερώτημα τρίτο: αν δεν τις βρίσκετε - τι κάνετε γι’ αυτό;

Η απάντηση στο τρίτο ερώτημα καθορίζει τα πάντα. Αν η απάντηση είναι «τίποτα» - τότε η παράδοση χάνεται και φταίμε όλοι. Αν η απάντηση είναι «κάτι» - τότε υπάρχει ελπίδα. Και η ελπίδα, στην πολιτική, δεν είναι αφελής αισιοδοξία. Είναι η μόνη πρακτική στάση. Η μόνη Καραμανλική στάση.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

1974. Ελληνικόν. Αεροπλάνο. Γαλλικό κοστούμι. Ένας άντρας κατεβαίνει.

Μπροστά του είναι η χειρότερη κατάσταση που έχει αντιμετωπίσει σύγχρονο ελληνικό κράτος. Δικτατορία που κατέρρευσε από αστεία. Κύπρος διχοτομημένη. Δεκάδες χιλιάδες νεκροί και αγνοούμενοι. Κράτος σε διάλυση.

Τι λέει ο άντρας; Δεν κάνει συνέντευξη τύπου. Δεν εξηγεί γιατί επέστρεψε. Δεν επιτίθεται σε κανέναν. Λέει κάτι σαν: «Δουλειά έχουμε να κάνουμε».

Έχετε δει ποτέ πολιτικό να λέει κάτι τέτοιο και να το εννοεί; Εγώ έναν έχω δει. Και αυτόν τον ένα αναπολούμε όταν κοιτάμε την πολιτική του 2025.

Αλλά δεν πρέπει να σταματάμε στο θρήνο. Τα κλάματα είναι για τα σαλόνια των γόνων της αριστοκρατίας. Η πολιτική είναι για τις πλατείες - και τελικά, για τις κάλπες.

Ο Καραμανλισμός δεν χρειάζεται μνήμες. Χρειάζεται ανθρώπους. Ζωντανούς, παρόντες, αποφασισμένους. Που να πιστεύουν - αληθινά, όχι για πόστα - ότι η Ελλάδα μπορεί να διοικηθεί με αξιοπρέπεια. Χωρίς διχασμό, χωρίς σκάνδαλα, χωρίς εγκατάλειψη του αδύνατου.

Αυτοί οι άνθρωποι υπάρχουν. Πολλοί από αυτούς διαβάζουν τώρα αυτές τις γραμμές.

Σε αυτούς απευθύνομαι. Σε αυτούς αφιερώνω αυτό το βιβλίο. Η δουλειά μας δεν έχει τελειώσει!

Η ιστορία αυτή δεν έχει τελειώσει…

Ο Γραμματέας σας

Αθήνα, Μάιος 2026

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Πρωτογενείς Πηγές:

Κωνσταντίνος Καραμανλής, Αρχείον (πολυτομία), Ίδρυμα Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής.

Πρακτικά Βουλής 1955–1963, 1974–1980, 1981, 1989, 1990, 1993, 1993-2004, 2004-2009, 2010-2012, 2012-2015, 2016- .

Αρχεία ΕΡΕ – ΝΔ.

Βιβλία και Μονογραφίες:

Θάνος Βερέμης, Κωνσταντίνος Καραμανλής: Η Δημοκρατία απέναντι στη Δικτατορία.

Κωνσταντίνα Μπότσιου, Η Ελλάδα στην ΕΟΚ.

Σπύρος Λιναρδάτος, Από τον Εμφύλιο στη Χούντα.

Παναγής Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Το Ελληνικό Κομματικό Σύστημα 1974–2004.

Richard Clogg, A Concise History of Greece.

Εκλογικά Αποτελέσματα ΝΔ (1974–2023)

Εκλογές ΝΔ% Πρωθυπουργός

1974 54,4% Κωνσταντίνος Καραμανλής

1977 41,8% Κωνσταντίνος Καραμανλής

1981 35,9% Γεώργιος Ράλλης

1989 44,3% Τζαννής Τζαννετάκης

1990 46,9% Κωνσταντίνος Μητσοτάκης

2004 45,4% Κώστας Καραμανλής

2007 41,8% Κώστας Καραμανλής

2012 29,7% Αντώνης Σαμαράς

2019 39,9% Κυριάκος Μητσοτάκης

2023 40,6% Κυριάκος Μητσοτάκης